Fiets- en autoroute langs de zes mooiste kastelen van Friesland

BEARS (NL) – Friesland telt weliswaar 50 adellijke en semi-adellijke kasteeltjes, sloten en landhuizen, maar slechts een klein aantal van deze zogenoemde “stinzen en staten” verdiend het predicaat “zeer bezienswaardig”. De meeste historische buitenplaatsen zijn van binnen niet te bekijken, zoals Huize Oranjewoud in Oranjewoud, eigendom van de Friesland Bank. Veel oude buitenplaatsen hebben geen authentiek interieur meer. Af en toe en hier en daar worden de mooie tuinen opengesteld voor het publiek.

Top zes
Zes kasteeltjes zijn vanwege hun grote cultuurhistorische waarde en toegankelijkheid zeer de moeite waard: 1. Het Poptaslot in Marssum; 2. Dekemastate in Jelsum; 3. Fogelsanghstate in Veenklooster; 4. De Schierstins in Feanwâlden (Veenwouden); 5. Uniastate in Bears (infocenter stinzen en staten); 6. Princessehof in Leeuwarden. Deze zes zijn opgenomen in de nieuwe kastelenroute van het bureau voor toerisme van Fryslân, Friesland Holland: de Frisian Castle Tour in en om Leeuwarden. Leeuwarden is de bestuurlijke en culturele hoofdstad van Friesland.

Stinzen en staten
De eerste van natuur- of baksteen opgetrokken bouwwerken in Friesland waren stenen vluchttorens: stinzen. Stins betekent steen. Deze plompe, spitsloze stinzen dienden als vluchtplaats voor hun bezitters, boeren-edellieden. Deze hoofdelingen vormden een soort plattelands-aristocratie in het graaf- en hertogloze Friesland van voor 1500.

Natuursteen
De eerste “huizen” in Friesland waren van hout en riet, omdat in de regio geen natuursteen aan de oppervlakte beschikbaar was. Kerken werden wel van natuursteen opgetrokken, met name tufsteen uit het Duitse Eifelgebergte. Dat werd over de rivier de IJssel, via de steden Deventer en Kampen naar het Noorden getransporteerd.

Monniken: de steenbakkers
De monniken leerden in de late middeleeuwen, na 1200, de Friezen stenen bakken van de aanwezige klei. Uit oude geschriften blijkt dat in 1223 één van de eerste steenhuizen, zogenaamde castella, bij Dokkum stond. Dat waren dus geen woonhuizen, maar torenstinzen, waarin de bewoners van de meestal omgrachte boerderij zich terugtrokken in geval van gevaar. In de stins was een voedselvoorraad aanwezig voor het geval van een langdurige belegering. Dat stinzen noodzakelijk waren voor de veiligheid bleek vooral in de periode 1350-1500 toen twee Friese kampen, de Schieringers en de Vetkopers, elkander het leven zuur maakten. In Friesland was toen geen centraal gezag dat orde op zaken kon stellen. Zo kon het gebeuren dat zelfs kloosters bij de strijd tussen hoofdelingengeslachten betrokken raakten. Met de komst van de hertogen van Saksen en KarelV kwam een eind aan de strijd tussen de rivaliserende ‘stammen’.

Wierstins
De eerste stinzen stonden op een heuveltje, een zogenaamde stinswier. Tussen Berlikum en Menaldum staat nog een middeleeuwse stinswier zonder toren. In Veenwouden staat de enig overgebleven stinstoren, de Schierstins, met deuropeningen die ver boven de grond liggen. Ook in de steden stonden stinzen, zoals de Cammingha of Liauckama-stins aan de Grote Kerkstraat in Leeuwarden. (Museum Princessehof).

Stinzen op de klei
Op de boomloze klei in het noorden en westen van Friesland (Westergo) waren veel stinzen vanwaar de boerenadel gezag uitoefende. In de middeleeuwen had deze eigen rechtspraak en een legertje. In voormalige stinzen zijn soms nog overblijfselen van een gevangenis zichtbaar. Na verloop van jaren groeiden sommige stinzen uit tot kasteelachtige huizen met verdedigingsgangen.

Na 1500: paleisjes
Doordat de krijgskunst na 1500 veranderde en het centraal gezag voet aan de grond kreeg, nam de veiligheid op het platteland toe. De oncomfortabele kasteel­achtige bouwwerken werden verbouwd tot paleisachtige landhuizen: stinzen werden states.
In Friesland stonden in het begin van de 17-de eeuw zo’n 200 states, adellijke landhuizen die vaak omringd waren door een gracht — net als bij de stinzen — en een parkachtig bos. In het dunbevolkte zuidoosten van Friesland stonden vrijwel geen states, maar juist wel in het noordwesten. Veel statebewoners, zoals de Liauckama’s in Sexbierum, verbleven ‘s winters in Leeuwarden.

In de loop van de 17e eeuw kreeg de boerenadel gezelschap van rijke kooplieden. In de eerste helft van de 17e eeuw, de Gouden Eeuw, werden states kleine centra van kunst, cultuur en wetenschap. Eén van de weinige states in het zuidoosten van Friesland was ‘Oranjewoud’, het in 1676 op verzoek van Albertine Agnes (weduwe van de Friese stadhouder Willem Frederik die in 1648 de aanzet gaf tot de aanleg van de Prinsentuin in Leeuwarden) gebouwde buitenverblijf met lusthof. Tot het eind van de 18e eeuw werden rond de states fraaie tuinen met Midden- en Zuid-Europese planten aangelegd. De ontwikkeling van stinzenflora begon.

Sloop
Slechts enkele van de 200 states hebben het tot in de moderne tijd gered, zoals de uit de 15-de eeuw daterende Dekema-state in Jelsum bij Leeuwarden. Vanaf 1750 werden veel mooie stinzen en states gesloopt en verrees er een boerderij. Het poortgebouw bleef vaak staan, zoals bij Liauckamastate in Sexbierum. Daar zijn ook de slotgracht en -singel behouden gebleven.

De Frisian Castle Tour voert langs tal van leuke historische eet- en drinkgelegenheden. Wie dit arrangement boekt, krijgt van het bureau voor toerisme Friesland Holland vóór aanvang van de tocht een route- en informatiemap toegestuurd zodat u thuis al kunt genieten van de woonstijl van de Friese elite.

Verblijfsaccommodaties

De Friese kastelentocht ‘Noord-Friesland’ start bij het landelijk gelegen hotel-restaurant Weidumerhout aan het riviertje Zwette (Elfstedenroute) in Weidum, twintig weilanden ten zuiden van Leeuwarden.

Vlakbij dit sfeervolle boerderijhotel ligt het dorpje Bears. In de plaatselijke kerk is het informatiecentrum over stinzen en staten ondergebracht. De kerk staat naast de plek waar vroeger Uniastate stond. Op die locatie is een imposante stalen constructie verrezen die een beeld geeft van de omvang van zo’n adellijk verblijf. Van Bears leiden wij u naar bewaard gebleven states in Franeker en Leeuwarden en wijde omgeving. Bijna overal wordt u een blik ín het slot en de tuin gegund.

Prijzen 2012

Extra Nacht

Indien u geen zin meer heeft om aan het eind van de laatste dag, nog naar huis te rijden kunt u nog een extra nacht doorbrengen in het starthotel. Het is verstandig deze extra nacht al bij boeking van het arrangement te reserveren

 

Fietshuur

Rent-a-Topbike®
Huur een nieuw model Batavus toerfiets met veel extra’s! Prijslijst 2012

Het bureau voor toerisme Friesland Holland heeft Rijwielbedrijf ‘t Fietshoekje in het Gaasterlandse Oudemirdum geselecteerd voor de verhuur van fietsen ten behoeve van Friesland Holland-fietsarrangementen. Dit bedrijf biedt bovengemiddelde service en heeft zeer vriendelijk personeel.
Op verzoek van Friesland Holland verhuurt ‘t Fietshoekje de nieuwste en voor het doel het best geschikte Batavus-fietsen (gemaakt in Heerenveen) en toebehoren en levert deze af bij het logeeradres waar de fietstocht begint. De fietsen zijn géén standaard huurfietsen, maar tweewielers met veel extra’s. Ze kosten dan ook compleet ca. 860,- Euro per stuk.

Toerfietsen

Voor volwassenen heeft Rent-a-Topbike speciale Batavus Holiday's in het programma opgenomen. Deze lichtlopende en zeer comfortabele tweewielers hebben een sportief aluminium design-frame, 7 versnellingen, vering voor en onder het zadel, rollerbrakes (super handremmen van Shimano), anti-lekbanden en twee praktische harde fietstassen. Zadel en stuur zijn heel eenvoudig snel te verstellen, zonder sleutel! Iedere fiets is voorzien van een sleutel- en bandenreparatieset, een frameslot en een kabelslot voor bevestiging aan een lantaarnpaal, hekwerk of andere onroerende goederen (beide verplicht te gebruiken ter voorkoming van diefstal!).
Huurprijs: EUR 10,00 per dag

Kinder-toerfietsen

Voor de kids worden nieuwe Batavus Fox met 3 versnellingen en extra handremmen ingezet. Lekker stoer door stad en land!
Prijs: EUR 6,50 per dag.

Toerfietsen met een elektro-hulpmotor

U kunt uw eigen kracht tweemaal vergroten met een fiets met een elektrische hulpmotor. Zie de elektromotor, die wordt gevoed door een eenvoudig op te laden accu, als een duwtje in de rug. Het is geen volledige aandrijfbron als een benzinemotor; u moet dus nog trappen. De actieradius van een fiets met een elektrische hulpmotor ligt tussen de 30 en 40 km. Het bereik wordt beïnvloed door hoe vaak u de motor inzet, de weersomstandigheden, het wegdek, de temperatuur en het gebruik van de versnellingen. U moet de accu na iedere etappe even opladen. De oplader zit in de fietstas.
Prijs: EUR 20,00 per dag.

Toerfietsen met een benzine-hulpmotor

Brommen op een fiets en toch niet bromfietsen.
Dat kan met de fietsen met een benzinemotortje. Een Sachs en een Spartamet staan op de startlijn.
Prijs: EUR 20,00 per dag excl. brandstof.

Kinderzitjes

Voor het veilig vervoeren van kinderen zijn kinderzitjes beschikbaar voor montage achter of voor op de fiets.
Prijs: EUR 1,50 per dag in combinatie met een huurfiets
Prijs: EUR 2,50 per dag in combinatie met uw eigen fiets.

Kidcar + FH-Topbike®

Een veilige en comfortabele manier om kinderen tot en met 6 jaar mee te nemen tijdens uw fietsvakantie is de combinatie van een zogenaamde kidcar, een heel goede kinderfietsaanhanger van De Vogel, en een Batavus Genova met 7 versnellingen als “trekker”. In de nieuwe aanhanger is plaats voor twee kinderen. Onderweg zijn ze goed beschermd tegen weer en wind. Bovendien kunnen nog extra spulletjes, bijvoorbeeld speelgoed, mee.
Prijs: EUR 16,- per dag incl. fiets met 7 versnellingen en tassen.

Kidcar

U kunt ook alléén een kidcar huren om deze achter uw eigen fiets te koppelen. De koppeling is eenvoudig door u zelf te monteren. Specificaties: zie hierboven.
Prijs:EUR 9,00 per dag.

ORGANISATIE- EN ADMINISTRATIEKOSTEN, BEZORGEN EN TERUGBRENGEN
Friesland Holland regelt de huur en het bezorgen en terugbrengen van de huurfiets voor u. Voor deze service wordt maar een kleine vergoeding gevraagd: 5 Euro per fiets. De fietsen en extra’s worden de eerste dag, op de dag van aankomst, omstreeks 18.00 uur bij het eerste logeeradres afgeleverd en aan het eind van de huurperiode, op de laatste fietsdag, weer om 18.00 uur opgehaald.

Prijs bezorgen en terugbrengen: EUR 5,- per huurfiets, kidcar of kinderzitje, ongeacht de duur van de huurperiode

 

Mobiliteitsgarantie

Bij de prijs van ieder Friesland Holland fietsarrangement is de mobiliteitsgarantie inbegrepen. Met deze unieke service bent u in de provincie Friesland, met uitzondering van de eilanden, verzekerd van vervangend vervoer als u onderweg pech of een ongelukje heeft met uw eigen fiets of met een huurfiets en deze ter plekke of in de werkplaats van een fietsenmaker in de buurt niet binnen een uur te repareren is. U krijgt dan een goede vervangende fiets met 7 versnellingen en tassen te leen en/of wordt kosteloos met de Friesland Holland Assistance-wagen naar de eindbestemming van de dag gebracht. De Friesland Holland Assistance-wagen kan op uw verzoek uw eigen defecte fiets voor reparatie naar een fietsenmaker nabij het logeeradres brengen. Uiteraard zijn de kosten van de reparatie van uw eigen fiets voor uw eigen rekening. In ieder geval kunt u met Friesland Holland Assistance uw reis vervolgen. De service wordt verleend van 1 april tot 1 oktober, 7 dagen van de week, van 10.00 tot 18.00 uur. Een bandenplakset wordt bij het huren van een fiets meegeleverd. Tip: Monteer anti-lek-banden. Onze huurfietsen zijn ook daarmee uitgerust. De kans op een lekke band is dan minimaal.

 

Boeken?

Ga naar 'Boek nu' knop onder de arrangementsprijs rechtsboven op deze pagina.

Meer informatie?